Truman Capote - Máu lạnh

Tháng 12.2011, Công ty Văn hóa & Truyền thông Nhã Nam trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc cuốn tiểu thuyết lừng danh nhất của Truman Capote – Máu lạnh, được viết trong suốt bốn năm với sự cộng tác chặt chẽ của Harper Lee, tác giả Giết con chim nhại. Được giới phê bình đánh giá là cuốn tiểu thuyết phi hư cấu xuất sắc nhất, "một cuộc cách mạng văn chương" của Mỹ, tác phẩm này đã đưa tên tuổi ông trở thành một trong những tác gia văn chương đương đại lớn nhất nước Mỹ.

A. VỀ TÁC GIẢ TRUMAN CAPOTE

Truman Capote (tên thật Truman Streckfus Persons) là nhà văn Mỹ lừng danh, tác giả của nhiều truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch bản phim được coi là kinh điển. Ông sinh ngày 30.09.1924 tại New Orleans. Ông đã trải qua thời thơ ấu không lấy gì làm êm thắm, cha mẹ ly dị, cha ngồi tù, ông phải sống xa mẹ một thời gian dài và chuyển nơi ở nhiều lần.

Ông phát hiện ra thiên tư của mình vào năm 11 tuổi và sớm thành danh ngay đầu tuổi đôi mươi với nhiều truyện ngắn được đăng trên tạp chí Harper’s Bazaar. Đã có ít nhất 20 bộ phim và kịch truyền hình được dựng dựa trên tiểu thuyết, truyện ngắn và kịch bản của ông.

Capote hai lần giành được giải O. Henry Memorial Short Story và là thành viên của Viện Văn chương Nghệ thuật Quốc gia Hoa Kỳ (National Institute of Arts and Letters). Ông mất ngày 25/08/1984 sau nhiều năm nghiện rượu và ma túy, chỉ ít ngày trước sinh nhật lần thứ sáu mươi.

Truman Capote còn là một người đồng tính công khai. Một trong những người tình đầu tiên của ông là Giáo sư văn học Đại học Smith Newton - Arvin.

B. VỀ TÁC PHẨM “MÁU LẠNH”

Máu lạnh (In cold blood) là tiểu thuyết lừng danh nhất của Truman Capote. Kiệt tác này tường thuật một sự kiện có thật: vụ ám sát tàn bạo cả bốn người trong một gia đình trại chủ ở Kansas.

Năm 1959, nhà văn Mỹ Truman Capote tình cờ đọc được thông tin về một vụ thảm sát bốn mạng người ở mặt sau của tờ báo New York Times. Ấn tượng mạnh với câu chuyện rùng rợn này, ông quyết định đi sâu vào tìm hiểu vụ việc. Trong suốt bốn năm, với sự cộng tác chặt chẽ của nhà văn Harper Lee, tác giả Giết con chim nhại, Truman Capote đã tiến hành thu thập các tư liệu, tìm hiểu tâm lý của nạn nhân và động cơ của tên giết người. Cuối cùng, năm 1964 ông cho ra đời Máu lạnh, cuốn tiểu thuyết dựa trên câu chuyện năm nào.

Chính xác là vào ngày 14 tháng Mười một năm 1959, hai gã Richard Eugene Hickock và Perry Edward Smith đã đột nhập vào nhà một trại chủ ở Holcomb, tiểu bang Kansas và ra tay sát hại cả bốn người trong gia đình, gồm đôi vợ chồng với hai đứa con nhỏ. Nạn nhân không phải ai xa lạ mà chính là gia đình Clutter, “một trong những chủ trại được kính trọng khắp xa gần và được biết tiếng nhất ở vùng này”.

Làng Holcomb là một vùng hẻo lánh nhưng sung túc, giàu tài nguyên khí đốt. Suốt bảy năm qua không hề có hạn hán, người dân luôn an cư lạc nghiệp. Chính vì vậy, vụ án đã trở thành cú sốc lớn đối với mọi người và tạo nên một làn sóng mạnh mẽ trong dư luận xã hội. Cả thành phố vô cùng phẫn nộ bởi hành động vô nhân tính ấy.

Ngay lập tức, Cục Điều tra Bang Kansas vào cuộc. Tuy nhiên, các viên chức điều tra thừa nhận họ không tìm ra được động cơ của vụ án. Họ thậm chí không xác định được có bao nhiêu tên sát nhân tham gia bởi lẽ chúng không để lại một dấu vết, không một nhân chứng nào trông thấy. Vụ án được xếp là tàn ác nhất trong lịch sử Kansas.

Người đọc không chỉ bị lôi cuốn bởi một câu chuyện hấp dẫn, chặt chẽ từ đầu đến cuối mà còn bởi những đoạn tường thuật, miêu tả đầy chi tiết, sống động. Bằng bút lực phi thường, Truman Capote đã lật ngược thời gian, đưa người đọc trở về giai đoạn trước khi xảy ra vụ án mạng thảm khốc. Tác giả dựng lại khung cảnh gia đình Clutter khi còn sống một cách hết sức tỉ mỉ. Ở đó, người đọc có thể thấy rõ tính cách cũng như tâm lý, tình cảm của từng nhân vật.

Song song đó là hình ảnh hai tên sát nhân trẻ tuổi cùng mối quan hệ phức tạp của chúng. “Bốn phát súng nổ, tóm lại đã kết liễu sáu mạng người” - Truman Capote nhận định ngay khi bắt đầu tác phẩm. Bởi lẽ vụ thảm sát không chỉ cướp đi bốn mạng người nhà Clutter, mà còn đặt đấu chấm hết cho cuộc đời của Hickock và Smith, hai tên thú tính. Chẳng bao lâu sau, nhà chức trách tóm được bọn sát nhân. Với chứng cớ rành rành, hai kẻ gây ra tội ác cuối cùng phải lãnh án tử hình.

Thế nhưng, Capote không trực tiếp lên án tội ác mà trái lại đưa ra nhiều dữ kiện, tình tiết để độc giả được hiểu rõ hơn về những kẻ tử tội. Một mặt, ông thể hiện rõ ràng rằng tội ác này không thể khoan thứ. Mặt khác, ông cũng cho người đọc thấy được mặt kia của hai tên sát nhân, về hoàn cảnh gia đình, lý do gì dẫn chúng đến con đường tội ác. Ông chuyển tiếp các chi tiết và sự kiện một cách linh hoạt, khiến cho người đọc dù biết trước thủ phạm ngay từ đầu vẫn dõi theo mạch truyện đến cuối.

Với Máu lạnh, Truman Capote không chỉ thể hiện vai trò của một nhà văn, nhà báo, mà còn trở thành một điều tra viên xuất sắc. Điểm hấp dẫn của Máu lạnh là tác giả không hề hư cấu hay thêm bớt mà tuyệt đối trung thành với sự thật. Ông chỉ viết dựa trên các bản báo cáo của cơ quan điều tra và những lần chính ông trực tiếp phỏng vấn gia đình, bạn bè của các nạn nhân, cũng như hai tên tội phạm.

Bằng cách “xử lý một sự kiện có thật bằng những kỹ thuật của văn chương hư cấu”, nhà văn muốn tạo ra một thể dung hợp mới, một thứ nằm giữa “chuyện thật trăm phần trăm” và tác phẩm nghệ thuật. Do đó, ông tự xem tác phẩm của mình thuộc loại phi hư cấu, trong đó, "mỗi từ đều là sự thật". Được vinh danh là tác phẩm tiêu biểu và xuất sắc khó lòng vượt qua của cái gọi là “báo chí kiểu mới”, Máu lạnh đồng thời cũng chính là thành tựu lớn nhất, đỉnh cao sự nghiệp của Capote dù không phải tác phẩm cuối cùng của ông.

Tác phẩm đã được chuyển thể thành phim điện ảnh cùng tên vào năm 1967. Riêng câu chuyện về hành trình viết tiểu thuyết của Capote đã được Hollywood dựng thành hai bộ phim, trong đó có Capote, bộ phim giành được giải Oscar năm 2005.

Thông cáo báo chí của Nhã Nam

Trong những cánh rừng vĩnh cửu

Nhà văn Fred Vargas - người được mệnh danh là "nữ hoàng truyện trinh thám Pháp" vừa đến với độc giả VN qua tác phẩm nổi tiếng nhất của bà, Trong những cánh rừng vĩnh cửu.

Ở cuốn tiểu thuyết thứ 11 này của mình, Fred Vargas tiếp tục trở lại với anh chàng cảnh sát trưởng quen thuộc Jean-Baptiste Adamsberg cùng Đội Hình sự Paris trong một vụ án nghẹt thở và đầy ám ảnh cùng với lối kể chuyện đã tạo nên một phong cách đặc trưng. Thong dong, chậm rãi trong từng câu chữ, gây kích thích tột độ nhưng không kém phần hài hước, thơ mộng, nhà văn của những chi tiết rời rạc dần dần dẫn dụ người đọc qua hết những bức tường này đến những bức tường khác của các sự kiện để hướng đến một sự thật ngỡ ngàng nhưng đầy logic được bà bày ra ngay từ những trang sách đầu tiên.

Cảnh sát trưởng Adamsberg của Trong những cánh rừng vĩnh cửu phải đối diện với một Cái Bóng siêu thực cùng mớ hỗn độn bắt đầu từ vụ án mạng tại một cổng Giáo đường khi hai người đàn ông to cao một da đen, một da trắng cùng bị sát hại bởi nhát chém chí tử vào cổ được cho là bởi một người phụ nữ nhỏ con. Bắt đầu từ đó, Fred Vargas lần lượt đưa ra những nút thắt để Adamsberg đối mặt và chàng cảnh sát thơ mộng và nhạy cảm này phải từng bước vượt qua để phá vỡ bức tường tội ác có lúc tưởng chừng như không thể.

Không thiếu những chi tiết kinh dị với các hình ảnh về việc giết chết rồi sau đó lật mồ hai cô trinh nữ để lấy mớ tóc của họ, việc sát hại các con hươu để lấy chiếc xương kỳ lạ nằm trong tim chúng..., con đường tìm kiếm hung thủ vụ án như không có điểm dừng trong việc lôi kéo, đuổi bắt nhau của những người trong cuộc. Ngay từ đầu, Adamsberg cùng các cộng sự của anh đã bị kẻ giết người không ngờ tới đặt vào hành trình tội ác của nó để cả hai bên vờn nhau trong những khám phá giật mình.

Cuốn tiểu thuyết còn là sự đối đầu của các mối hận thù xa xưa với một cái được hóa giải trong tình bạn còn một cái là việc đi đến tận cùng tội ác. Nếu như Adamsberg cùng người cộng sự mới đến Veyrenc tìm về quá khứ để giải tỏa những mâu thuẫn trong họ thì giữa Adamsberg và kẻ giết người, đó là việc tiến tới khẳng định sự chiến thắng. Và cũng chính trong nụ cười thỏa mãn ngỡ mình đã thành công, kẻ sát nhân phân ly (tức là một người có hai mặt cuộc sống đối lập nhau, một mặt bình thường còn mặt kia liên tục thực hiện các vụ giết người để thỏa mãn lòng ham muốn thống trị. Hai mặt ngăn cách bởi bức tường tội ác) không ngờ đã để cho đối thủ của mình có được tín hiệu kết thúc vụ án.

Với Trong những cánh rừng vĩnh cửu, "một lần nữa, Fred Vargas đã thành công cùng nghệ thuật chơi chữ để tạo ra một vũ trụ vô song ghi tạc những khoảnh khắc nên thơ và những cảnh tượng gần như siêu thực" (www.evene.fr); đồng thời bà cũng đã lại thành công trong việc xây dựng nên một nhân vật trinh thám Adamsberg lừng danh không phải là những "siêu nhân" thường thấy trong các tác phẩm trinh thám khác mà là một con người gần gũi với cuộc đời, mang hơi thở của cuộc sống với những yêu ghét giận hờn...

Sinh năm 1957 tại Paris với mẹ là nhà hóa học và bố là một học giả uyên bác, Fred Vargas (tên thật là Frédérique Audoin-Rouzeau) ngay từ nhỏ đã được thừa hưởng cả hai tố chất trí tuệ này. Les jeux de l'amour et de la mort (tạm dịch Trò chơi ái tình và chết chóc), "cú thử sức liều lĩnh" đầu tiên của Fred Vargas ở lĩnh vực viết tiểu thuyết, ngay lập tức trở nên nổi tiếng và giành được giải thưởng Tiểu thuyết Trinh thám tại Liên hoan Cognac vào năm 1986. Cuốn tiểu thuyết thứ hai, L'homme aux cercles bleus (tạm dịch Người đàn ông với những chiếc vòng xanh) tiếp tục tôn vinh sự nghiệp tiểu thuyết gia trinh thám của bà và đây cũng là lúc anh chàng cảnh sát trưởng trứ danh Jean-Baptiste Adamsberg xuất hiện.

Các tác phẩm của Fred nhận được vô số giải thưởng, trong đó phải kể đến giải Mystère de la critique cho Debout les morts (tạm dịch Người chết sống dậy) vào năm 1995, giải Tiểu thuyết Trinh thám tại Liên hoan Cognac cho L'homme à l'envers (tạm dịch Mặt trái người đàn ông) vào năm 1999, giải thưởng danh giá Prix des Librairies cho Pars vite et reviens tard (tạm dịch Khởi hành nhanh và trở về chậm) vào năm 2002 và giải Trophée 813 cho tiểu thuyết trinh thám bằng tiếng Pháp xuất sắc nhất cho Dans les bois éternels (Trong những cánh rừng vĩnh cửu) vào năm 2006.

Trong những cánh rừng vĩnh cửu, tiểu thuyết trinh thám của Fred Vargas, do Lê Quang Toản dịch, NXB Văn hóa Sài Gòn và Nhã Nam liên kết xuất bản và phát hành.